Zgrupowania kwiatów, zwane kwiatostanami, są bardzo różne u rozmaitych okrytonasiennych i noszą specjalne nazwy (Rickett, 1944). Powstawanie wszystkich typów kwiatostanów związane jest z zakończeniem fazy wegetatywnej w działalności danego merystemu wierzchołkowego i z inicjacją fazy generatywnej. Często pierwszą widoczną oznaką rozpoczęcia się stadium kwiatowego jest wzmożony rozwój pączków bocznych (Hagemann, 1963; Haupt, 1952; Rohweder, 1963). U gatunków wytwarzających kwiatostany wierzchołkowate na początku fazy generatywnej następuje przejście od naprzemianległego, pięciorzędowego usLawienia liści, do jednorzędowego ustawienia zawiązków kwiatowych (Prior, 1960). Zagadnienia dotyczące rozwojowych zależności między meryste-mami wierzchołkowymi w stanie wegetatywnym i reproduktyw-nym oraz znaczenia różnic strukturalnych w merystemie w obu tych stanach rozpatrywane były w rozdziale 5. O rozwoju kwiatów wiele można się dowiedzieć porównując wypreparowane kwiaty w różnych stadiach rozwoju przy niewielkich powiększeniach.
Metodę tę zastosował Payer (1857) w swych klasycznych, porównawczych badaniach nad rozwojem organów w kwiatach, a współcześnie wykorzystano ją ze szczególnym powodzeniem w badaniach nad różnicowaniem się kwiatów u Gra-mineae (Barnard, 1957o,b; Bonnett, 1936, 1937, 1940, 1948; Evans, i Grower, 1940; Sharman, 1947, 1960a,b). Powiązanie obserwacji na wypreparowanym materiale z wynikami obserwacji skrawków mikrotomowych daje dosyć wszechstronny pogląd na główne procesy, zachodzące w rozwoju poszczególnych typów kwiatów i ich części. W zależności od budowy kwiatu jego części mogą powstawać dwojako: albo wszystkie części pojawiają się akropetalnie na stopniowo coraz wyższych poziomach, podobnie jak liście na pędzie wegetatywnym (Ranunculus), albo też części kwiatowe jednego rodzaju tworzą się na tym samym lub niemal na tym samym poziomie (Capsella). W pierwszym wypadku części kwiatowe ułożone są spiralnie, w drugim ustawione są okółkowo (cyklicznie).
Przy spiralnym ustawieniu spirale obejmujące różne części kwiatowe zazwyczaj nie są połączone ze sobą. Jednak działki kielicha mogą być ułożone wzdłuż spirali, będącej przedłużeniem spirali liści listowia (Plantefol, 1948). Części kwiatowe albo powstają w ciągłej kolejności akropetalnej działek, płatków, pręcików i owocolistków, lub następstwo to jest mniej lub więcej zmodyfikowane. Na przykład u Capsella zawiązki pręcików i owocolistków pojawiają się przed zawiązkami płatków. Różnice mogą także wystąpić w rytmie rozwoju części kwiatowych. Na przykład u Papaveraceae działki powstają znacznie wcześniej od pozostałych części kwiatowych (Bersillon, 1956). Płatki, pręciki i owoco-listki pojawiają się tak szybko po sobie, że okresy ich powstawania częściowo zachodzą na siebie. O kolejnym wytwarzaniu różnych części kwiatowych, w przeciwieństwie do powstawania organów wegetatywnych, decydują jak się wydaje skomplikowane zjawiska determinacji, obejmujące między innymi mechanizm równowagi hormonalnej (Gavaudan i Debraux, 1951; Heslop-Harrison, 1959).